Εσείς θυμάστε όταν ήσασταν μικροί να διδάσκεστε τα μαθήματα στο σχολείο εναλλακτικά;
Παίρνατε ρόλους και συμμετείχατε στην ώρα του μαθήματος με έναν πιο θεατρικό τρόπο;
Όταν έρχεται στο μυαλό μας η λέξη σχολείο, πέρα από την ξεγνοιασιά και τη γλυκιά και μακρινή ανάμνηση που τη συνοδεύει, υποσυνείδητα επαναφέρουμε εικόνες των δασκάλων μας και των τρόπων με τους οποίους μαθαίναμε από αυτούς. Δεν ξεχνάμε τα συναισθήματα που είχαμε για αυτούς και τις συνομιλίες μας μαζί τους.
Πώς ήταν, όμως, η εμπειρία του μαθήματος; Μας έκανε να μη βαριόμαστε ποτέ και να θέλουμε να μαθαίνουμε περισσότερα πράγματα;
Οι εποχές αλλάζουν, όπως και οι ανάγκες για μάθηση. Όμως, ένα πράγμα που μένει αναλλοίωτο στην ιστορία της παιδαγωγικής είναι η περιέργεια του παιδιού, οι πειραματισμοί του, η αγάπη του να ερευνά και να ανακαλύπτει.
Είναι σημαντικό να προσφέρουμε κίνητρο στα παιδιά. Να τους παραχωρούμε το έναυσμα να δοκιμάσουν, να αυτενεργήσουν, και ας κάνουν λάθη. Είμαστε συνοδοιπόροι τους στο ταξίδι της γνώσης. Ας τους χαρίσουμε την ελευθερία να προσπαθήσουν να απαντήσουν στα ερωτήματά τους, δημιουργώντας συνθήκες και πλαίσια που να τα κάνουν να νιώθουν ηρεμία και την άνεση να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν.
Μια εναλλακτική διδακτική τεχνική
Η τέχνη του θεάτρου είναι ο μεγαλύτερός μας σύμμαχος στη μαθησιακή διαδικασία. Χρησιμοποιείται από τα παιδιά για να μεταδώσουν και να αναπαραστήσουν ρεαλιστικά τις σκέψεις τους, τα συναισθήματά τους και, φυσικά, αυτά που μαθαίνουν. Η δραματική τεχνική του προσφέρει αυτό που λέει ο όρος: δράση, ενεργητικότητα, έκφραση. Αυτού του είδους η μοντέρνα καλλιτεχνική επιστήμη αλλάζει τα δεδομένα έκφρασης και επικοινωνίας στα πλαίσια της διδασκαλίας. Οι αλληλεπιδράσεις των ρόλων, οι κινήσεις του σώματος, η φωνή μπορούν να μετατρέψουν το μάθημα σε ένα δομημένο, διασκεδαστικό και εποικοδομητικό παιχνίδι δραματοποίησης.
Πρωταγωνιστής του παραμυθιού
Διαβάζοντας το βιβλίο του Τζάννι Ροντάρι «Γραμματική της φαντασίας. Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες», μένω αρχικά σε ένα πολύ ουσιαστικό σημείο αναφοράς:
«Το παιχνίδι αποδίδει απείρως περισσότερο αν το χρησιμοποιούμε για να ευχαριστήσουμε το παιδί, να του παρουσιάσουμε ένα μέλλον με ικανοποιήσεις και ανταμοιβές, λέγοντάς του το σαν παραμύθι. Ξέρω καλά ότι το μέλλον δεν θα είναι σχεδόν ποτέ ωραίο σαν το παραμύθι. Δεν είναι όμως αυτό που μετράει. Ωστόσο, είναι ανάγκη το παιδί να κάνει προμήθειες αισιοδοξίας και εμπιστοσύνης, για να προκαλέσει τη ζωή. Και μετά, μην παραβλέπουμε την παιδαγωγική αξία της ουτοπίας. Αν δεν ελπίζαμε, σε πείσμα όλων, σε έναν καλύτερο κόσμο, ποιος θα μας υποχρέωνε να πάμε στον οδοντίατρο;»
Αυτό που τονίζει το συγκεκριμένο βιβλίο στην ενότητά του αναφορικά με τον πρωταγωνιστικό ρόλο του παιδιού σε ένα παιχνίδι, επεκτείνοντάς το και στην αντιμετώπιση του γονιού, είναι πως η αξιοποίηση του εγωκεντρισμού του παιδιού, υπό το πρίσμα της διδασκαλίας, οδηγεί σε πολύ θετικά αποτελέσματα μάθησης. Με αυτόν τον τρόπο, δίνεται η ευκαιρία στο παιδί, όταν για παράδειγμα του λέμε μια ιστορία ή παίζουμε ένα παιχνίδι-ιστορία με πρωταγωνιστή πάντα το ίδιο, να συνειδητοποιήσει μέσω της φαντασίας τον εαυτό του, τον χαρακτήρα του, τη θέση του απέναντι στα πράγματα. Έτσι, μαθαίνει σταδιακά και ουσιαστικά την προσωπικότητά του, αρχίζει να γνωρίζει το «εγώ» του.
Παίζουμε με τις λέξεις και δημιουργούμε
Στο ίδιο βιβλίο του Ροντάρι, μου κεντρίζει την προσοχή και ο προτεινόμενος τρόπος εφαρμογής φανταστικών θεμάτων παιχνιδιού και ερμηνείας από τα παιδιά. Ένα δημιουργικό παιχνίδι που εξάπτει την φαντασία των παιδιών και κινητοποιεί το ενδιαφέρον τους είναι να δημιουργούν υποθετικές ερωτήσεις και να σχηματίζουν με αυτόν τον τρόπο μια αφήγηση.
Δημιουργούν, λοιπόν, με ερωτήσεις και απαντήσεις του ενός παιδιού στο άλλο, μια καινούργια ιστορία που μετά μπορούν να την επεκτείνουν ακόμη περισσότερο και ο καθένας τους να έχει έναν ρόλο. Έτσι, μέσω της έκφρασης και της ερμηνείας, καλλιεργούν τη φαντασία τους και μαθαίνουν να επικοινωνούν, να στοχάζονται, να δημιουργούν συνοχή σε μία αφήγηση και να περιγράφουν.
Δάσκαλος – εμψυχωτής και… αυτοσχεδιασμός!
Εδώ συμμετέχουν ξανά όλοι οι δρώντες και συμμετέχοντες της μάθησης στην τάξη. Σε αυτά τα παιχνίδια ρόλων, ο δάσκαλος λειτουργεί ως εμψυχωτής, υποδυόμενος κάποιον που έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει πρακτικά και δημιουργικά και να στηρίζει τη συνοχή και τη δράση της ιστορίας. Εγκαταλείπει τα στεγανά του παραδοσιακού, δασκαλοκεντρικού μοντέλου διδασκαλίας. Εδώ, κάνουμε λόγο για έναν ευαίσθητο παιδαγωγό.
Ο αυτοσχεδιασμός είναι μια αρκετά απαιτητική και δύσκολη δραματική άσκηση. Στηρίζεται στη γρήγορη σκέψη των δρώντων προσώπων, στην έξυπνη εναλλαγή σκηνών και διαλόγων και, πάνω από όλα, στη σωστή συνεργασία. Μπορεί να ενσωματωθεί στο πρόγραμμα σπουδών και να συμμετέχουν όλα τα παιδιά κατά τη διάρκεια διδασκαλίας μαθημάτων όπως η έκθεση, η γλώσσα, ακόμη και η βιολογία. Επίσης, μπορούν να στηρίξουν και να επεκτείνουν ασκήσεις του κειμένου με αυτόν τον καλλιτεχνικό τρόπο και να γνωρίσουν καλύτερα το μάθημα και τους συμμαθητές τους. Είναι πολύ σημαντική η συνεργασία και η ομαδικότητα των παιδιών για την επιτυχία αυτής της μορφής διδασκαλίας, ειδικά στα πρώτα βήματα της κοινωνικοποίησής τους στο σχολείο.
«Μπαίνω» στη θέση του άλλου
Ο κεντρικός στόχος της ενσωμάτωσης της δραματοποίησης στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού. Ονομάζουμε αυτήν τη δεξιότητα αλλοκεντρική, γιατί με αυτόν τον τρόπο τοποθετούμε τον εαυτό μας στη θέση του άλλου, υποδεχόμαστε το άλλο άτομο με τις ιδιαιτερότητές του και τη δική του οπτική για τα πράγματα και καταλαβαίνουμε τις ανάγκες του.
Μέσα από τις τεχνικές δραματοποίησης, με κυριότερο το παιχνίδι ρόλων, ο δάσκαλος δίνει το έναυσμα στους μαθητές να γνωρίσουν ο ένας τον άλλον, να δεχτούν και να σέβονται τη διαφορετικότητα και το ιστορικό του καθενός, δημιουργώντας ένα πλαίσιο κατάλληλο, ώστε το κάθε παιδί να νιώθει ήρεμα, να είναι ο εαυτός του και να μπορεί να εκφραστεί. Το παιχνίδι ρόλων μπορεί, με έξυπνο τρόπο και πρωτοβουλία του δασκάλου, να ενταχθεί στη διδασκαλία μαθημάτων όπως π.χ. η ιστορία.
Οι μαθητές μπορούν να δημιουργούν ρεαλιστικά στην τάξη το μάθημα ιστορίας που διδάχθηκαν, υποδυόμενοι την εποχή, τους χαρακτήρες, τις σκέψεις αυτών. Η άσκηση αναπαράστασης έχει έντονο και το στοιχείο της προσομοίωσης. Τα παιδιά ταξιδεύουν στον χρόνο και μπαίνουν στη θέση του εκάστοτε χαρακτήρα, συνδυάζοντας πραγματικά ιστορικά στοιχεία με τη δική τους φαντασία.
Ένας άλλος τρόπος δραματοποίησης μπορεί να είναι η παρέμβαση του δασκάλου και η εσκεμμένη έκφραση μιας διαφορετικής άποψης. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά θα μάθουν ακόμη περισσότερο να αναλύουν και να επεξεργάζονται με κριτική ματιά μια αντίθετη άποψη. Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζεται ανταλλαγή απόψεων, ομαδικότητα και συνεργασία. Έτσι, έρχονται πιο κοντά ο ένας με τον άλλον και μαθαίνουν να είναι μέλη μιας υγιούς ομάδας.
(το ανωτέρω κείμενο αποτελεί αντιγραφή του αρχικού, από τον κατωτέρω σύνδεσμο)
(το ανωτέρω κείμενο αποτελεί αντιγραφή του αρχικού, από τον κατωτέρω σύνδεσμο)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου